و هم رود جيحان است كه آن نيز رود مصيصه در بند شام است و از اقليم هفتم از چشمه‌هاى آن سوى ولايت مرعش مايه ميگيرد . و نيز بردان رود طرسوس بندر شامى كه از چشمه‌هائى زير گردنهء معروف به عقبة الاكواخ از يك كوه خاكى سرخ رنگ در مجاورت هرقله از دربند قبادق ( كاپادوكيه ) مايه ميگيرد و پس از طى يك ميل راه دو قسمت مىشود : قسمتى به هرقله و قسمت ديگر به طرسوس ميرود و در دو منزلى اين دو شهر در محل معروف به قطاليه ، رود معروف فاتر كه رودى پر آب است بدان ميريزد . رود فاتر از زير گردنهء معروف به عقبة البراذع سرچشمه دارد . بستر آن تا به بردان برسد نزديك بيك روز و يك شب راه است ، و آن را به تسميهء ضد فاتر گفته‌اند زيرا بسيار سرد است ، آنگاه بردان به طرسوس ميرسد و در شش ميلى آنجا بدرياى روم ميريزد . و نيز ارنط كه رود حمص و حماة و شيزر و انطاكيه است و از دهكدهء معروف به لبوه ما بين حمص و دمشق سرچشمه دارد و درياچهء فاميه را ميشكافد و در نزديكى انطاكيه نهر رقيا كه از درياچهء جندراس مايه دارد بدان ميريزد . و جز اين رودهاى بزرگ ديگر از ديار اندلس و فرنگ و سقلاب و روميه و ديگر ولايتهاى روم به اين دريا ميريزد و بسيارى از آبهاى شمال از راه خليج قسطنطنيه كه از درياچهء مايطس ميآيد بدان ميريزد ، چنان كه پس از اين در همين كتاب خواهيم گفت . در كتابهاى سابق خود علت ارتفاع شمال را نسبت بجنوب و پر آبى شمال و كم آبى جنوب را با آنچه فيلسوفان و ثنويان و ديگر حكيمان در اين باب گفته‌اند و جزاير بزرگى كه در اين دريا هست ، چون جزيرهء قبرس و اقريطش ( كريت ) و صقليه ( سيسيل ) و كوه آتشفشان كه در آنجا هست و چشمهء آتش سيسيل از آنجا روان مىشود و مسافران هنگام شب در فاصلهء بيشتر از يكصد فرسخ در خشكى و